Καινοτόμες Παρεμβάσεις για την Πρόληψη των Αρνητικών Επιπτώσεων των Ψηφιακών Τεχνολογιών στην Ψυχική Υγεία Παιδιών και Νέων: Θεωρητική Προσέγγιση και Μελέτες Περίπτωσης

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει καινοτόμες παρεμβάσεις για την πρόληψη των αρνητικών επιπτώσεων των ψηφιακών τεχνολογιών στην ψυχική υγεία παιδιών και νέων, με έμφαση στα κοινωνικά δίκτυα, τα ψηφιακά παιχνίδια και τη συνομιλιακή τεχνητή νοημοσύνη. Στόχος είναι η κριτική αποτίμηση των διαθέσιμων παρεμβάσεων και η διαμόρφωση προτάσεων που συνδέουν την ψυχοκοινωνική πρόληψη με τον ασφαλή σχεδιασμό ψηφιακών συστημάτων. Η μεθοδολογία βασίζεται σε κριτική αφηγηματική ανασκόπηση με θεματική χαρτογράφηση και ανάλυση μελετών περίπτωσης. Οι παρεμβάσεις εξετάζονται ως προς τους πληθυσμούς και τις ανάγκες που καλύπτουν, τους μηχανισμούς δράσης, την τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας και την εφικτότητα εφαρμογής τους. Η σύνθεση αναδεικνύει ότι η πρόληψη απαιτεί συνεκτίμηση του περιεχομένου, των εμπειριών και των σχέσεων που διαμορφώνονται στο ψηφιακό περιβάλλον, των ατομικών ευαλωτοτήτων και του σχεδιασμού των πλατφορμών. Ο συνολικός χρόνος χρήσης δεν επαρκεί ως μοναδικό κριτήριο κινδύνου ή επιτυχίας μιας παρέμβασης. Κύρια συνεισφορά της εργασίας είναι η διαμόρφωση δύο συμπληρωματικών μοντέλων παρεμβάσεων. Το πρώτο περιλαμβάνει εννέα λειτουργίες σχεσιακής προστασίας για τη συνομιλιακή τεχνητή νοημοσύνη, με έμφαση στην ασφαλή συναισθηματική υποστήριξη, την αποφυγή άκριτης επιβεβαίωσης και αποκλειστικής προσκόλλησης και τη σύνδεση με ανθρώπινη βοήθεια. Το δεύτερο οργανώνει την πρόληψη στα κοινωνικά δίκτυα και τη συναφή ψηφιακή χρήση σε πέντε παράλληλα πεδία: καθολική σχολική πρόληψη, οικογενειακή συμμετοχή, στοχευμένη γνωσιακή-συμπεριφορική παρέμβαση, άμεση εξειδικευμένη απόκριση σε συμβάντα και δομικά μέτρα στις πλατφόρμες. Τα δύο μοντέλα αποτελούν αποτέλεσμα βιβλιογραφικής σύνθεσης και δεν έχουν αξιολογηθεί εμπειρικά ως ολοκληρωμένες παρεμβάσεις. Προτείνεται πιλοτική εφαρμογή στο ελληνικό πλαίσιο και μακροχρόνια παρακολούθηση, με κριτήρια την ψυχική ευημερία, τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια, την ισότιμη πρόσβαση και τη βιωσιμότητα εφαρμογής.